kod kp 3

NGO

Czym jest trzeci sektor?

Autor: Jarosław Zaręba
Aby przybliżyć członkom i sympatykom Komitetu Obrony Demokracji organizacje pozarządowe „Grupa zainteresowań NGO” przygotowała cykl kilku artykułów opisujących co to są te NGO , czym się zajmują, jaka jest skala tego sektora w Polsce i na świecie, jak są finansowane itd. Ponieważ wiele z tych organizacji działa w zbliżonym kierunku i czasem w podobny sposób jak KOD, więc poznanie ich może być dla nas nie tylko poznawczo ciekawe, ale i pożyteczne. Na początek pierwszy artykuł z cyklu pt. „Czym jest trzeci sektor” Jarka Zaręby.

 

Czym jest trzeci sektor?

W ostatnich tygodniach mieliśmy okazję słyszeć częściej niż zwykle takie terminy jak „trzeci sektor”, „organizacje pozarządowe” czy nawet „ndżiosy”. Działo się tak z powodu dyskutowanej i przyjętej przez parlament ustawy o Narodowym Instytucie Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. Ustawa ta dotyczy właśnie obszaru zainteresowań i aktywności wymienionych instytucji. Warto więc może krótko przedstawić podstawowe fakty z nimi związane. Szerokiej wiedzy dostarcza podany na końcu tego opracowania jako źródło referencyjne adres internetowy .

Wymienione w pierwszym zdaniu nazwy są często używane wymiennie. Czym jest więc trzeci sektor?

Trzeci sektor to nazwa, która określa ogół organizacji pozarządowych (i stąd owe „ndżiosy”: od fonetycznego odczytania skrótu NGO będącego akronimem angielskiego „non-governmental organisations”). Określenie to wywodzi się z teorii podziału aktywności nowoczesnego państwa demokratycznego na trzy główne sektory: pierwszy to sektor obejmujący instytucje państwa, drugi to sektor rynkowy, nastawiony na zysk i trzeci to sektor obejmujący organizacje, które nie są nastawione na zysk (non-profit), działające dla dobra wspólnego i niezwiązane instytucjonalnie z administracją publiczną, państwową czy samorządową.

Organizacje pozarządowe to organizacje powołane i utworzone przez obywateli dla realizacji celów społecznych. Cechą charakterystyczną ich działalności jest dobrowolne zaangażowanie obywateli, brak powiązań z władzą publiczną, a także zewnętrzne finansowanie (subwencje, darowizny, dotacje).

Potocznie używana definicja trzeciego sektora obejmuje przede wszystkim fundacje i stowarzyszenia. W szerszym znaczeniu obejmuje też bardzo zróżnicowane organizacje grup obywatelskich, np. kluby sportowe, związki zawodowe, ochotnicze straże pożarne, organizacje kościelne czy partie polityczne.

Fundacja i stowarzyszenie to dwie najbardziej typowe formy prawne organizacji pozarządowych. Ich działalność w praktyce może być zbliżona, jednak istnieją pomiędzy nimi formalne różnice. Wymieńmy kilka: stowarzyszenie może założyć siedem osób, a fundację – jeden fundator, stowarzyszenie posiada członków, a fundacja nie, do utworzenia stowarzyszenia nie jest potrzebny majątek, a do utworzenia fundacji – tak (fundusz założycielski) , w stowarzyszeniu są składki członkowskie, a w fundacji – nie. W końcu roku 2015 było zarejestrowanych w Polsce około 20 tysięcy fundacji i ponad 100 tysięcy stowarzyszeń (w naszym województwie było ich około 6 tysięcy); szacuje się, że aktywnie działa około 100 tysięcy spośród nich. Główne obszary działalności polskich organizacji pozarządowych to sport, turystyka, rekreacja i hobby (34%), edukacja i wychowanie (15%), kultura i sztuka (13%).

Organizacje pozarządowe działają nie dla zysku, mogą jednak zatrudniać pracowników tak samo jak instytucje publiczne czy firmy prywatne (etat, umowa zlecenie, umowa o dzieło). 45 procent organizacji opiera się wyłącznie na pracy społecznej, a 20 procent nie ma żadnych stałych pracowników. Nieodpłatnie na rzecz organizacji pozarządowych pracuje około 18% obywateli (wolontariuszy). Najczęściej działają oni w obszarze pomocy charytatywnej, ochrony zdrowia, w organizacjach religijnych, a także w stowarzyszeniach i fundacjach zajmujących się oświatą i edukacją oraz opiekujących się zwierzętami. Ponad 60 procent wolontariuszy pracuje społecznie kilka razy w roku.
Jarek Zaremba
Grupa zainteresowań NGO

Źródła: Strona internetowa organizacji pozarządowych http://www.ngo.pl/ , Materiały VIII Ogólnopolskiego Forum Inicjatyw Pozarządowych, 8-9 września 2017, Warszawa

Kontakt

Siedziba biura regionalnego:
ul. Mickiewicza 48/4
87-100 Toruń

Tel. +48 729 055 216
Dyżur Zarządu w  czwartki od 17.00 do 19.00

Telefony:

od 12.00 – 18.00
+48 729 055 216 (Toruń, Inowrocław, Grudziądz).
+48 798 714 589 (Włocławek)
+48 570 655 757 (Bydgoszcz)
e-mail: zarzad@kodkp.info
Redakcja: media@kodkp.info